პროცესული მიდგომის თვალსაზრისით, სტრატეგიის მენეჯმენტი ერთ–ერთი ფუნდამენტური პროცესია. ეს არის მიზნების მისაღწევად და დაგეგმილი შედეგების მისაღებად მიმართული ინიციატივების შინაარსიანი და მიზანმიმართული დაგეგმვა.
კომპანიები დიდ ძალისხმევასა და დროს ხარჯავენ მუდმივ სტრატეგიულ სესიებსა და გუნდის შექმნაზე, მაგრამ ყველა ინიციატივის დაახლოებით 2/3 უშედეგოა ან მათი გაჭიანურებული განხორციელება აღარავისთვისაა საინტერესო. რატომ ხდება ეს? იმიტომ, რომ კომპანიებს ხშირად არ ესმით სტრატეგიული მენეჯმენტის პროცესის არსი, მისი ელემენტების ერთობლიობა და მათი ურთიერთკავშირი.
ბუნებაში არ არსებობს სტრატეგიული მენეჯმენტის იდეალური მოდელი, მაგრამ არსებობს მთელი რიგი გავრცელებული შეცდომები, რომლებსაც კომპანიები ამ პროცესში უშვებენ.
სტრატეგიული მენეჯმენტის ძირითადი შეცდომები:
ბიზნეს პროცესის ჯვარედინი ფუნქციონალურობის არასწორად გაგება
კომპანიებში უმეტესი გადამწყვეტი პროცესები კროს-ფუნქციურია. ეს ნიშნავს, რომ იერარქიის სხვადასხვა დონეზე და სხვადასხვა ფუნქციურ ზონაში მყოფი მენეჯერები ჩართულნი არიან პროცესში, რომელიც მიმართულია კუმულაციურ შედეგზე. თუ ტოპ-მენეჯმენტისთვის სტრატეგია და განვითარება წინა პლანზეა, მაშინ საშუალო რგოლის წრფივი მენეჯერისთვის მთავარი ამოცანაა მის წინ მდგარი პრობლემების გადაჭრა დაგეგმილი შედეგის უზრუნველსაყოფად.
როდესაც ცვლილებებზე მიმართული პროცესები არ სინქრონიზდება იერარქიის სხვადასხვა დონეზე, ეს იწვევს პერსონალის ძალისხმევის დუბლირებას და დაგეგმილ ინიციატივებს შორის ლოგიკური ურთიერთკავშირის არარსებობას. ინიციატივების კოორდინაცია „ზემოდან ქვემოთ“ და „ქვემოდან ზემოთ“, „მარცხნიდან მარჯვნივ“ და „მარჯვნიდან მარცხნივ“ ერთიანი პროცესის ჩარჩოებში, არის უმნიშვნელოვანესი ამოცანა ცვლილებების დაგეგმვისა და განხორციელების მთლიანი მიდგომის უზრუნველსაყოფად.
კროს-ფუნქციური ბიზნეს-პროცესი შემდეგი ელემენტებისგან შედგება:
სტრატეგიული დაგეგმვა და მიზნების დასახვა
- პრობლემების იდენტიფიკაცია
- პროექტების ორგანიზაციული მართვა, როგორც მიზნების მიღწევისა და რთული პრობლემების გადაჭრის (troubleshooting) ინსტრუმენტი
- პროექტების პორტფოლიოს მართვა
- პროექტების პროგრამების მართვა
- პროექტების მართვა.
ეს პროცესი შეიძლება ვიზუალიზდეს შემდეგნაირად:
ყველა ივიწყებს პრობლემების მართვას
პრობლემები არსებობს ნებისმიერ ორგანიზაციაში და ეს აბსოლუტურად ნორმალურია, მაგრამ ცოტას ესმის, რომ მათი მართვაცაა საჭირო.
კომპანია აუცილებლად წააწყდება მიმდინარე ოპერაციული მენეჯმენტის ვიწრო ადგილების გაფართოების აუცილებლობას, რომლებიც მნიშვნელოვნად ზღუდავს სტრატეგიული ინიციატივების განხორციელების უნარს. პრაქტიკაში ეს ნიშნავს – პრობლემების გადაჭრას, რომლებიც პრიორიტეტულია თითოეული რგოლისთვის. ხშირად კი სულაც არაა გასაგები, რა არის სტრატეგიული ამოცანა, და რა – პრობლემის აღმოფხვრა.
პრობლემების იდენტიფიკაცია ჩვეულებრივ დაკავშირებულია შემდეგი ამოცანების გადაჭრასთან:
- პრობლემური სიტუაციის იდენტიფიკაცია
- გავლენის ფაქტორების იდენტიფიკაცია
- პრობლემის გადაჭრის მეთოდის არჩევა – მარტივი პრობლემები წყდება ოპერაციული მენეჯმენტის ჩარჩოებში, რთულები – პროექტის ჩარჩოებში.
პრიორიტეტებისა და შეზღუდვების მართვა
ინიციატივებსა და ქმედებებს შორის აშკარა კავშირის არარსებობა, ანუ პროექტებისა და პროგრამების განხორციელება, ასევე ინიციატივების პრიორიტეტებში ქაოსი („ჩვენთვის ყველაფერი მნიშვნელოვანია“) ჩვეულებრივ იწვევს იმას, რომ ძალისხმევა უშედეგოდ იხარჯება. გარდა ამისა, აშკარაა, რომ არც ერთ კომპანიას არ გააჩნია უსაზღვრო რესურსები (ადამიანური და ფინანსური). ცალ-ცალკე მოქმედი სტრატეგიული და პროექტური მენეჯმენტის სფეროები შეიძლება გარეგნულად მუშაობდეს, მაგრამ შედეგები არ აკმაყოფილებს მოლოდინებს. ეს ხდება რეალური რესურსული მართვისა და პროექტების პრიორიტეტიზაციის არარსებობის გამო მათი ღირებულების, სამუშაო ძალის და ღირებულების საფუძველზე, რაც იწვევს გამოყოფილი ბიუჯეტებისა და დროის არაადეკვატურობას, რომელიც საჭიროა იდეებისა და ცვლილებების განხორციელების უზრუნველსაყოფად. „განზრახვებისა და რეალობის“ შეხვედრა ხდება პორტფელების მართვის ჩარჩოებში და საშუალებას გაძლევთ შეუსაბამოთ შემომავალი ინიციატივების ნაკადი, არსებულ ფინანსურ და ადამიანურ რესურსებს ისე, რომ შესრულდეს საჭირო ქმედებები, საჭირო თანმიმდევრობით და უზრუნველყოფილი იყოს გეგმები მატერიალური და ადამიანური კაპიტალით.
ერთიანი პროექტის მართვის სისტემის არარსებობა
ფორმალიზებული და საგულდაგულოდ შემუშავებული პროექტებისა და პროგრამების მართვის პროცესის არსებობა აუცილებელია კომპანიის შეგნებულად მოძრაობის შესაძლებლობისა და ამ მოძრაობის ეფექტურობის უზრუნველსაყოფად. უკიდურესად ხშირად ყველაზე გენიალური გეგმები ვერ ხორციელდება მათი ფიზიკური განხორციელების შეუძლებლობის გამო ცუდი ორგანიზაციის, მისი არარსებობის, ინსტრუმენტების უკმარისობის ან არარსებობის, ასევე პროექტებისა და პროგრამების მმართველი პერსონალის დაბალი კვალიფიკაციის გამო. პროგრამული და პროექტური მართვის პროცესები თანამედროვე კომპანიებში ისეთივე სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია, როგორც, მაგალითად, ფინანსური მენეჯმენტის პროცესები. სწორედ ეს პროცესები უზრუნველყოფენ რეალურ შედეგს, რომელიც დაგეგმილი იყო სტრატეგიების შემუშავებისა და პრობლემების იდენტიფიკაციის დროს და აქვე წარმოიშობა პრობლემების უმეტესობაც.
გავლენის ფაქტორებზე სწრაფი რეაგირების შეუძლებლობა
შიდა და გარე ფაქტორების გავლენა, ასევე ციფრული გარემო და ბაზარზე კონკურენცია მყისიერად აჩვენებს პროცესებისა და პროექტების მართვაში ხარვეზებს. თანამედროვე პირობები მოითხოვს სწრაფ რეაგირებას, მკაფიო და რეგლამენტირებულ პროცესს „იდეა – შედეგი – იდეა“. ასეთი სისწრაფე და მოქნილობა გულისხმობს პროცესის ყველა ელემენტით, ადამიანებითა და IT-მართვის ინსტრუმენტებით გამართულ მუშაობას. სწორად აგებული, მართული პროცესების, მოტივირებული და მომზადებული პერსონალისა და თანამედროვე საინფორმაციო სისტემების სწორად გამოყენების შედეგად კომპანიის ეფექტურობა მკვეთრად იზრდება, რაც იდეებს სწრაფ და ხარისხიან რეალობად გარდაქმნის.
ვლად ბერეზინი
Business Development Manager, SMART business
20+ წელი ბიზნესის, პროექტებისა და გაყიდვების მართვის სფეროში. Project Management Institute (PMI), Kyiv Chapter-ის პრეზიდენტი 2007-დან 2012 წლამდე. პრაქტიკული გამოცდილება კორპორაციული რესურსების დაგეგმვის (ERP), ადამიანური რესურსების (HR), მარკეტინგის, ორგანიზაციული, EPM, PPM, BPMS და ბიზნეს-პროცესების (BP) პროექტების განხორციელებაში.
